Czym jest dym i dlaczego jest niebezpieczny?

Część 1: Czym jest dym i dlaczego jest niebezpieczny??

Dym podczas pożaru zmniejsza widoczność, utrudnia oddychanie i wydłuża czas ewakuacji. O skali zagrożenia, jakie stanowi dym, niech zaświadczą liczby: w wyniku poparzeń, oddziaływania ognia w pożarach ginie „tylko” 25 procent wszystkich ofiar, a aż 74 procent osób umiera w konsekwencji zatrucia dymem, gazami spalinowymi. Czy zdajemy sobie sprawę, jakie toksyczne substancje wchodzą w skład dymu pożarowego?

maxresdefaultDym jest mieszaniną substancji wydzielających się podczas spalania materiału palnego. Jest on aerozolem, w którym fazą rozpraszającą jest gaz-powietrze, natomiast rozpraszaną – bardzo drobne cząstki powstała w wyniku spalania niecałkowitego. W zależności od rodzaju materiału palnego dym może różnić się barwą, zapachem, składem chemicznym itd.

Każdy materiał, przedmiot w zależności od tego z jakich produktów jest wykonany spala się i dymi w inny sposób. Intensywność dymienia zależy m.in. od zawartości dodatków do materiałów, takich jak farby, lakiery, kleje, wypełniacze, plastyfikatory, ale i od temperatury spalania. Dymotwórczość materiałów jest zwykle większa w przypadku bezpłomieniowego rozkładu termicznego niż w warunkach spalania płomieniowego. Oznacza to, że przedmiot tlący się może być o wiele groźniejszy od tego regularnie płonącego (wyjątkiem od reguły bywają tworzywa sztuczne). Im wyższa temperatura tym dochodzi do pełniejszego spalania materiału palnego a co za tym idzie, do wydzielania mniejszej ilości dymu, substancji niebezpiecznych. 

Szkodliwe oddziaływanie dymu objawia się na kilka sposobów: utrudnia oddychanie – bo już sama jego obecność w powietrzu zmniejsza ilość tlenu i zmniejsza widoczność. Ludzie słabną odczuwając deficyt tlenu, a dodatkowo zmniejsza widoczność – trudniej znaleźć drogę ucieczki. Jeśli jeszcze uwzględnimy fakt, że dym zawiera bardzo dużą ilość toksycznych gazów: tlenek węgla (tzw. czad), cyjanowodór, chlorowodór, tlenki siarki, azotu itd. to zrozumiemy dlaczego jest tak groźny i niebezpieczny dla organizmu człowieka.

W warunkach pożarowych, w związku z ze zmniejszoną ilością tlenu w powietrzu człowiek w strefie zadymionej próbuje głębiej oddychać (chcąc dostarczyć większą ilość powietrza do organizmu). Wprowadza głęboko do płuc dym a więc cząstki drażniące, toksyczne co powoduje reakcję obronną – odruch kaszlu. Dochodzi do podrażnień dróg oddechowych i wymiotów.

W przypadku palenia w piecu lub kominku ważne jest to czym palimy! Używajmy tylko dobrej jakości opału bez dodatków chemicznych. Należy pamiętać, że spalanie odpadów, śmieci, szczególnie tworzyw sztucznych, nie prowadzi do ich zniknięcia, lecz do zmiany ich postaci w bardzo niebezpieczne substancje, które krążą w powietrzu. Wdychając te zanieczyszczenia, każdy z nas jest narażony na choroby dróg oddechowych, uszkodzenie płuc i inne dolegliwości, podczas gdy przyczyna choroby nie jest rozpoznana i usunięta. Palenie śmieci jest niekorzystne także dla pieca i przewodów kominowych. Na ściankach osadza się trudna do usunięcia tzw. sadza mokra, co może prowadzić do pożaru komina, a w ostateczności nawet do pożaru całego domu. Zatkany komin to także przyczyna zatruć niewidocznym i bezwonnym tlenkiem węgla – czadem.

W zależności od tego co spalane jest w piecach domowych, dymy przybierają różne zabarwienie:

Biały dym

Biały dym, zbliżony wyglądem do pary wodnej jest uważany za „bezpieczny” –  powstaje w wyniku spalania suchego drewna, gazu, oleju opałowego, koksu lub węgla dobrej jakości we właściwej temperaturze ustawionej na piecu.

Ciemnoszarydym

Ciemnoszary dym powstaje w wyniku spalania paliw stałych, takich jak węgiel lub wilgotne drewno gorszej jakości, biomasa. Mokre drewno czy węgiel trudniej się pali a co za tym idzie wydziela większe ilości dymu.

Czarny dym powstaje w wyniku spalania złej jakości węgla lub mokrego drewna złej jakości. Powoduje dużą zawartość pyłów i sadzy w powietrzu.

Dym o niejednolitej barwie,  bladopomarańczowy/bury – powstaje w wyniku spalania odpadów różnego pochodzenia, to znak, że do pieca wrzucane są plastiki, puszki, obierki, stare ubrania. Palimy wszystko, co popadnie – stare opony, zużyte pampersy i zwykłe śmieci. Jest bardzo niebezpieczny dla naszego zdrowia.

Duże ilości dymu, osadzone na porannej mgle bądź ścielące się wśród zabudowań to niestety częsty widok. SMOG – połączenie słów smoke i fog (dym i mgła), to kolejny powód na zwrócenie szczególnej uwagi na to co wrzucamy do pieca i w jaki sposób palimy!Sposoby walki ze smogiem w Polsce, czyli program Czyste PowietrzeReasumując:

  1. Dym to mieszanina powietrza z cząstkami stałymi, ciekłymi powstałymi w wyniku spalania materiału palnego.
  2. Powstaje zarówno podczas pożaru ale i podczas kontrolowanego spalania np. w piecu czy kominku.
  3. Ilość wydzielanego dymu uzależniona jest od rodzaju spalanego materiału ale i od temperatury spalania dlatego ważnym jest czym palimy (w piecu, w kominku) ale i jakiej temperatury używamy.
  4. Im wyższa temperatura (w piecu, w kominku lub pożaru) tym pełniejsze spalanie materiału palnego a co za tym idzie mniej niebezpiecznych cząstek stałych w dymie.
  5. Im więcej sztucznych dodatków w materiale palnym tym ilość i toksyczność dymu większa. NIE PALMY W PIECU ŚMIECIAMI czy materiałami drewnopodobnymi (płyty wiórowe, sklejki, meble itp.)!!!
  6. Dym jest bardziej niebezpieczny niż ogień – powoduje obniżenie zawartości tlenu w powietrzu, jest drażniący, duszący, toksyczny, obniża widoczność uniemożliwiając ucieczkę.
  7. Należy do minimum ograniczyć ilość wdychanego przez nas dymu: w przypadku pożaru może być konieczne ewakuowanie się „na kolanach”, „na czworakach” oraz użycie np. wilgotnej chusteczki a w przypadku dymu z pieca, z kominka należy zadbać o szczelność i czystość/drożność kominów – przewodów odprowadzających spaliny.
  8. Kolor dymu lecącego z komina mówi czym i jak palimy w piecu!
  9. Duże ilości toksycznego dymu uchodzącego z naszych kominów to bardzo duże zagrożenie dla nas samych i środowiska! Zagrożenie smogowe występuje w coraz większej ilości miast Polski!

To oczywiście TYLKO garść informacji, ale zapamiętanie ich wystarczy aby zrozumieć jak groźną substancją jest dym.

W kolejnej części opiszemy jak wykryć dym i jak się przed nim zabezpieczyć.

Zdjęcia,tekst i opracowanie na potrzeby prewencji społecznej: materiały własne oraz internet.

#CzujkaDymu #CzujkaCzadu #CzujkaNaStrażyTwojegoBezpieczeństwa